รอยร้าวแบบไหนอันตราย? วิธีดูรอยร้าวบ้านเบื้องต้นจากวิศวกรโครงสร้าง

รอยร้าวที่ควรให้วิศวกรตรวจคือรอยบนโครงสร้างรับน้ำหนัก (เสา คาน พื้น บันได) รอยแนวทแยงหรือแนวเฉียง รอยที่ยังกว้างหรือยาวขึ้น และรอยที่มีสนิมหรือคอนกรีตกะเทาะ ส่วนรอยแตกลายงาบนผิวปูนฉาบมักเป็นแค่ปัญหาผิว บทความนี้รวมรูปแบบรอยร้าว 8 แบบ เกณฑ์ความกว้างที่วิศวกรใช้ วิธีบันทึกรอยร้าวด้วยตัวเอง และแนวทางซ่อมให้ถูกกับสาเหตุ
ภาพปกบทความรอยร้าวแบบไหนอันตราย วิธีดูรอยร้าวบ้านจากวิศวกรโครงสร้าง ชอร์ สตรัคเจอร์

เจอรอยร้าวที่บ้านแล้วไม่แน่ใจว่าอันตรายไหม? คำถามนี้วิศวกรโครงสร้างได้ยินบ่อยที่สุด คำตอบขึ้นกับ 4 เรื่องพร้อมกัน คือ ตำแหน่ง (อยู่บนผนังหรือบนโครงสร้างรับน้ำหนัก) ทิศทาง (แนวดิ่ง แนวนอน หรือแนวทแยง) ความกว้าง และ การเปลี่ยนแปลงตามเวลา บทความนี้อธิบายทีละเรื่องพร้อมภาพประกอบ เพื่อให้คุณคัดกรองเบื้องต้นได้เองว่าเมื่อไรควรเรียกวิศวกร

ข้อมูลในบทความใช้คัดกรองเบื้องต้นเท่านั้น การสรุปว่าอาคารปลอดภัยหรือไม่ต้องให้วิศวกรโยธาตรวจหน้างาน

📌 สรุปใน 30 วินาที

  • รอยแตกลายงาบนผิวปูนฉาบและรอยตามแนวรอยต่อผนังกับเสา ส่วนใหญ่เกิดจากการหดตัวของวัสดุ ไม่ใช่ปัญหาโครงสร้าง
  • รอยทแยงยาวที่ผนัง รอยแนวดิ่งกลางคาน รอยเฉียงที่ปลายคานใกล้เสา และเสาที่ร้าวหรือปูนกะเทาะ ควรให้วิศวกรตรวจ
  • สำหรับผนังก่ออิฐ รอยที่กว้างเกิน 5 มม. หรือมีหลายรอยกว้างเกิน 3 มม. เริ่มกระทบการใช้งาน (ตามเกณฑ์ BRE Digest 251)
  • รอยที่ กว้างหรือยาวขึ้น ประตูหน้าต่างเริ่มฝืด หรือพื้นเอียง เป็นสัญญาณที่ไม่ควรรอ

บ้านร้าวเกิดจากอะไรได้บ้าง?

รอยร้าวคือหลักฐานว่าวัสดุถูกดึงเกินกว่าที่รับได้ คอนกรีตและปูนรับแรงอัดได้ดี แต่รับแรงดึงได้เพียงราวหนึ่งในสิบของแรงอัด จึงแตกง่ายเมื่อถูกดึง ดัด หรือบิด วิศวกรจึงอ่านรูปแบบของรอยร้าวย้อนกลับไปหาแรงที่ทำให้เกิด สาเหตุหลักที่พบในบ้านและอาคารในไทยมี 6 กลุ่ม

สาเหตุลักษณะรอยที่มักพบผลต่อโครงสร้าง
การหดตัวของปูนและคอนกรีต (Shrinkage)เส้นเล็กกระจายเป็นตาข่าย หรือเส้นตรงสม่ำเสมอบนพื้นและผนังส่วนใหญ่ไม่กระทบ แต่เปิดทางให้น้ำซึม
การยืดหดจากอุณหภูมิและวัสดุต่างชนิดตามแนวรอยต่อผนังกับเสาหรือคาน ใต้ท้องคาน ผนังที่รับแดดจัดไม่กระทบโครงสร้าง ซ่อมผิวได้
ฐานรากทรุดตัวไม่เท่ากันแนวทแยงประมาณ 45° ที่มุมประตูหน้าต่าง หรือพาดยาวหลายแผงผนังต้องตรวจ โดยเฉพาะบ้านบนดินอ่อนและส่วนต่อเติม
น้ำหนักเกินหรือโครงสร้างรับแรงไม่พอแนวดิ่งที่ท้องคานช่วงกลาง แนวเฉียงที่ปลายคาน พื้นแอ่นต้องตรวจ อาจต้องเสริมกำลัง
เหล็กเสริมเป็นสนิมร้าวตามแนวเหล็ก มีคราบสนิม คอนกรีตกะเทาะต้องตรวจ หน้าตัดเหล็กลดลงเรื่อย ๆ
แผ่นดินไหวหรือแรงกระแทกร้าวทแยงเป็นรูปกากบาทในผนัง ร้าวที่หัวเสาและโคนเสาต้องตรวจ ทุกครั้ง แม้รอยดูเล็ก
สาเหตุของรอยร้าว 6 กลุ่ม และลักษณะที่มักพบ

ในกรุงเทพฯ และปริมณฑลซึ่งเป็นชั้นดินเหนียวอ่อน รอยจากการทรุดตัวไม่เท่ากันพบบ่อยที่สุดในส่วนต่อเติม เช่น ครัวหลังบ้านหรือโรงจอดรถ ที่ใช้เสาเข็มสั้นกว่าตัวบ้าน จึงทรุดเร็วกว่าและฉีกออกจากบ้านเดิม ถ้ากำลังวางแผนต่อเติม ดูแนวทางที่ สามัญวิศวกรเซ็นแบบต่อเติม

รอยร้าว 8 แบบ ดูอย่างไรว่าอันตรายแค่ไหน?

ภาพด้านล่างรวมรูปแบบรอยร้าวที่พบบ่อย เรียงจากความเสี่ยงต่ำไปสูง สีของป้ายบอกระดับที่ควรทำต่อ

เลื่อนดูภาพด้านข้าง →
รอยร้าว 8 แบบที่พบบ่อยในบ้านและอาคาร ความเสี่ยงต่ำ ซ่อมผิวได้ เฝ้าระวัง บันทึกและติดตาม ควรให้วิศวกรตรวจ เสา ผนังก่ออิฐ ทรุด ≈ 45° ท้องคาน/ท้องพื้น (มองจากด้านล่าง) 1ลายงาบนผิวปูนฉาบ 2ร้าวตามรอยต่อผนังกับเสา 3ร้าวทแยงที่มุมหน้าต่าง 4ร้าวทแยงยาวพาดผนัง 5คานร้าวแนวดิ่งกลางช่วง 6คานร้าวเฉียงใกล้หัวเสา 7เสาร้าว ปูนกะเทาะ 8ร้าวตามแนวเหล็ก มีสนิม ปูนฉาบหดตัวขณะแห้ง วัสดุยืดหดตัวไม่เท่ากัน แรงกระจุกที่มุมช่องเปิด ฐานรากทรุดตัวไม่เท่ากัน แรงดัดหรือน้ำหนักเกิน แรงเฉือน วิบัติได้ฉับพลัน แรงอัดเกิน สนิม หรือแผ่นดินไหว สนิมขยายตัวดันคอนกรีตแตก ความเสี่ยงต่ำ ความเสี่ยงต่ำ เฝ้าระวัง ให้วิศวกรตรวจ ให้วิศวกรตรวจ ตรวจโดยเร็ว ตรวจโดยเร็ว ให้วิศวกรตรวจ
รูปแบบรอยร้าว 8 แบบที่พบบ่อยในบ้านและอาคาร สีเขียวคือซ่อมผิวได้ สีส้มคือบันทึกและติดตาม สีแดงคือควรให้วิศวกรตรวจ (ภาพเชิงแนวคิด ไม่ตามมาตราส่วน · ภาพ: ชอร์ สตรัคเจอร์)

แบบที่ 1–2 รอยลายงาและรอยตามแนวรอยต่อ: มักไม่ใช่ปัญหาโครงสร้าง

รอยลายงาเป็นเส้นเล็กกระจายเป็นตาข่าย เกิดจากปูนฉาบหดตัวขณะแห้ง โดยเฉพาะเมื่อฉาบหนาหรือบ่มน้ำไม่พอ ส่วนรอยตามแนวรอยต่อระหว่างผนังก่ออิฐกับเสาหรือคาน เกิดจากวัสดุสองชนิดยืดหดไม่เท่ากัน หรือก่อผนังโดยไม่ได้เสียบเหล็กหนวดกุ้งยึดกับเสา รอยทั้งสองแบบไม่ลดกำลังของโครงสร้าง แต่ควรซ่อมเพื่อกันน้ำฝนซึมเข้าผนัง

แบบที่ 3–4 รอยทแยงที่ผนัง: ดูทิศทางและความยาว

รอยทแยงสั้น ๆ ที่มุมประตูหน้าต่างเกิดจากแรงกระจุกที่มุมช่องเปิด พบบ่อยเมื่อไม่มีเสาเอ็นและทับหลังรอบช่องเปิด ถ้ารอยไม่ขยายตัวถือว่าความเสี่ยงต่ำ แต่ถ้ารอยทแยงยาวพาดหลายแผงผนัง หรือมีหลายรอยเรียงขนานกัน มักเป็นสัญญาณว่าฐานรากทรุดตัวไม่เท่ากัน รอยมักทแยงขึ้นไปทางฝั่งที่ทรุดตัวมากกว่า ควรให้วิศวกรตรวจระดับพื้นและฐานราก

แบบที่ 5–6 คานร้าว: แนวดิ่งกลางช่วง กับแนวเฉียงใกล้หัวเสา

คานรับน้ำหนักด้วยการดัด ด้านล่างของคานช่วงกลางถูกดึงมากที่สุด รอยแนวดิ่งเส้นเล็ก ๆ ที่ท้องคานช่วงกลางจึงอาจเกิดได้ในคานคอนกรีตเสริมเหล็กทั่วไป แต่ถ้ารอยกว้างขึ้น มีหลายรอย หรือคานแอ่นจนเห็นได้ แปลว่าคานรับแรงดัดมากเกินไป เช่น มีการเพิ่มผนัง ถังน้ำ หรือเครื่องจักรบนพื้นโดยไม่ได้คำนวณ

ส่วนรอยแนวเฉียงประมาณ 45° ที่ปลายคานใกล้หัวเสาเกิดจาก แรงเฉือน ซึ่งเป็นรูปแบบการวิบัติที่เกิดได้ค่อนข้างฉับพลัน และเตือนล่วงหน้าน้อยกว่าการวิบัติจากแรงดัด ถ้าพบควรลดน้ำหนักบนพื้นบริเวณนั้นและให้วิศวกรตรวจโดยเร็ว

แบบที่ 7–8 เสาร้าว ปูนกะเทาะ และรอยร้าวจากสนิม

เสาเป็นชิ้นส่วนที่สำคัญที่สุด เพราะรับน้ำหนักจากทุกชั้นด้านบน รอยแนวดิ่งที่ผิวเสาร่วมกับปูนกะเทาะอาจบ่งบอกว่าคอนกรีตรับแรงอัดเกิน ส่วนรอยแนวนอนที่หัวเสาหรือโคนเสาพบได้หลังแผ่นดินไหวหรือเมื่อเสาถูกดัด ทั้งสองกรณีควรให้วิศวกรตรวจโดยเร็ว

รอยร้าวที่วิ่งไปตามแนวเหล็กเสริมพร้อมคราบสนิมสีน้ำตาล เกิดจากสนิมที่มีปริมาตรมากกว่าเนื้อเหล็กเดิมหลายเท่า ดันคอนกรีตหุ้มให้แตกร่อน หน้าตัดเหล็กจะค่อย ๆ ลดลง พบบ่อยในอาคารเก่า ที่จอดรถ ห้องน้ำ ดาดฟ้าที่น้ำขัง และอาคารใกล้ทะเล ควรซ่อมตั้งแต่ระยะแรก เพราะค่าซ่อมจะสูงขึ้นมากเมื่อสนิมลุกลาม

วิศวกรตรวจสภาพคอนกรีตที่กะเทาะบริเวณโคนเสาและผนังในอาคารเก่า
วิศวกรตรวจสภาพคอนกรีตที่กะเทาะบริเวณโคนเสาและผนังในอาคารเก่า จุดแบบนี้ต้องดูทั้งความลึกของความเสียหายและสภาพเหล็กเสริม (ภาพ: ชอร์ สตรัคเจอร์)

รอยร้าวกว้างเท่าไรถึงควรกังวล?

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกกรณี วิศวกรใช้ความกว้างเป็นตัวช่วยจัดระดับความเสียหาย ควบคู่กับตำแหน่งและการเปลี่ยนแปลงตามเวลา เกณฑ์ที่ใช้อ้างอิงกันแพร่หลายแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม คือเกณฑ์สำหรับผนังก่ออิฐ และเกณฑ์สำหรับโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก

ผนังก่ออิฐ: จัดระดับความเสียหายตาม BRE Digest 251

ระดับความกว้างโดยประมาณลักษณะความเสียหาย
0 เล็กน้อยมากน้อยกว่า 0.1 มม.รอยขนแมว แทบมองไม่เห็น
1 เล็กน้อยไม่เกิน 1 มม.ซ่อมได้ระหว่างทาสีใหม่
2 น้อยไม่เกิน 5 มม.อุดซ่อมได้ง่าย ประตูหน้าต่างอาจฝืดเล็กน้อย
3 ปานกลาง5–15 มม. หรือหลายรอยกว้างเกิน 3 มม.ต้องสกัดซ่อม ประตูหน้าต่างฝืด ท่ออาจแตก น้ำฝนเริ่มซึม
4 รุนแรง15–25 มม. (ขึ้นกับจำนวนรอย)ผนังเอียงหรือโป่ง พื้นลาดเอียงชัด กรอบประตูหน้าต่างบิด
5 รุนแรงมากมากกว่า 25 มม.อาจเสียเสถียรภาพ ต้องค้ำยันหรือรื้อสร้างใหม่บางส่วน
ระดับความเสียหายของผนังในอาคารเตี้ยตาม BRE Digest 251 (Burland scale) ระดับ 0–2 เป็นปัญหาความสวยงาม ระดับ 3–4 กระทบการใช้งาน ระดับ 5 กระทบเสถียรภาพ

โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก: ความกว้างที่ยอมรับได้ด้านความทนทาน

สำหรับเสา คาน และพื้นคอนกรีต รอยที่แคบกว่าผนังมากก็มีความหมายแล้ว เพราะรอยเปิดทางให้น้ำ ความชื้น และคลอไรด์เข้าไปถึงเหล็กเสริม เอกสาร ACI 224R (Control of Cracking in Concrete Structures) ให้แนวทางความกว้างรอยร้าวที่ยอมรับได้ตามสภาพแวดล้อมดังนี้

สภาพแวดล้อมความกว้างที่ยอมรับได้โดยประมาณ
อากาศแห้ง หรือมีวัสดุเคลือบป้องกันผิว0.41 มม.
อากาศชื้น หรือสัมผัสดิน0.30 มม.
น้ำทะเล ละอองน้ำทะเล เปียกสลับแห้ง0.15 มม.
โครงสร้างกักเก็บน้ำ เช่น ถังเก็บน้ำ0.10 มม.
ความกว้างรอยร้าวที่ยอมรับได้ด้านความทนทานตาม ACI 224R เป็นเกณฑ์ป้องกันสนิม ไม่ใช่เกณฑ์ความปลอดภัย

⚠️ ความกว้างอย่างเดียวบอกความปลอดภัยไม่ได้

รอยกว้าง 2 มม. บนผนังกั้นห้องที่ไม่รับน้ำหนักอาจไม่น่ากังวล แต่รอยเฉียงกว้างเพียง 0.3 มม. ที่ปลายคานใกล้หัวเสาอาจสำคัญกว่ามาก ให้ดูตำแหน่ง ทิศทาง และการขยายตัวควบคู่กันเสมอ

สัญญาณแบบไหนต้องเรียกวิศวกรทันที?

🚨 งดใช้พื้นที่และติดต่อวิศวกรโดยเร็ว ถ้าพบข้อใดข้อหนึ่ง

  • รอยร้าวใหม่ที่เสา คาน หรือบันได โดยเฉพาะแนวเฉียงหรือมีปูนกะเทาะ
  • รอยร้าวกว้างขึ้นหรือยาวขึ้นจนเห็นได้ภายในไม่กี่สัปดาห์
  • คอนกรีตหลุดร่วงจนเห็นเหล็ก หรือมีเศษปูนตกลงมา
  • พื้นแอ่นหรือเอียง ประตูหน้าต่างปิดไม่ได้ กระเบื้องพื้นโก่งหรือระเบิด
  • ได้ยินเสียงลั่นหรือเสียงแตกจากโครงสร้าง
  • รอยร้าวใหม่หลังแผ่นดินไหว เช่น เหตุแผ่นดินไหวในเมียนมาเมื่อ 28 มีนาคม 2568 ที่อาคารในกรุงเทพฯ รับรู้แรงสั่นไหวได้ชัด

ระหว่างรอวิศวกร ให้ย้ายของหนักออกจากพื้นบริเวณนั้น หลีกเลี่ยงการเข้าใกล้จุดที่ปูนกะเทาะ และอย่าเพิ่งโป๊วหรือทาสีทับ เพราะจะลบหลักฐานที่วิศวกรต้องใช้

บันทึกรอยร้าวด้วยตัวเองอย่างไร ก่อนเรียกวิศวกร?

ข้อมูลที่ดีช่วยให้วิศวกรประเมินได้เร็วและแม่นขึ้นมาก ใช้เวลาไม่เกิน 15 นาทีต่อหนึ่งจุด

  1. ถ่ายรูปมุมกว้าง ให้เห็นตำแหน่งรอยในห้อง ผนังด้านไหน ชั้นไหน และทิศทางของรอย
  2. ถ่ายรูปใกล้พร้อมไม้บรรทัด หรือบัตรวัดรอยร้าว (Crack width card) วางชิดรอย ณ จุดที่กว้างที่สุด
  3. ขีดดินสอที่ปลายรอยทั้งสองข้าง เขียนวันที่กำกับ ถ้ารอยวิ่งเลยเส้นแปลว่ายังขยายตัว
  4. วัดซ้ำทุก 1–2 สัปดาห์ โดยเฉพาะหลังฝนตกหนัก หรือเมื่อมีงานก่อสร้างข้างเคียง
  5. จดประวัติอาคาร เช่น อายุอาคาร การต่อเติม การตอกเสาเข็มหรือขุดดินข้างบ้าน และหาแบบเดิมไว้ถ้ามี
วันที่ตำแหน่งความยาวกว้างสุดหมายเหตุ
1 พ.ย.ผนังห้องครัว ด้านทิศเหนือ85 ซม.1.0 มม.เริ่มเห็นหลังฝนตกหนัก
15 พ.ย.จุดเดิม92 ซม.1.5 มม.รอยวิ่งเลยเส้นดินสอ 7 ซม.
29 พ.ย.จุดเดิม98 ซม.2.0 มม.ประตูหลังบ้านเริ่มฝืด → ติดต่อวิศวกร
ตัวอย่างตารางบันทึกรอยร้าว (ข้อมูลสมมติ) รอยที่ยาวและกว้างขึ้นต่อเนื่องแบบนี้คือรอยที่ยังเคลื่อนตัว
วิศวกรถ่ายภาพบันทึกตำแหน่งความเสียหายของโครงสร้างอาคารเก่า
การถ่ายภาพบันทึกตำแหน่งและสภาพความเสียหายเป็นขั้นแรกของการตรวจทุกครั้ง ภาพชุดนี้ใช้เทียบการเปลี่ยนแปลงในการตรวจรอบถัดไป (ภาพ: ชอร์ สตรัคเจอร์)

วิศวกรโครงสร้างตรวจรอยร้าวอย่างไร?

การตรวจโดยวิศวกรไม่ได้ดูแค่รอยที่เห็น แต่ต้องหาสาเหตุให้เจอก่อนเสนอวิธีซ่อม ขั้นตอนที่ใช้โดยทั่วไปมีดังนี้

ขั้นตอนสิ่งที่ทำได้ข้อมูลอะไร
สำรวจและทำผังรอยร้าวตรวจด้วยสายตา บันทึกตำแหน่ง ทิศทาง ความยาว และความกว้างของทุกรอยรูปแบบรอยที่ชี้ไปหาสาเหตุ
วัดการทรุดตัวและความเอียงใช้กล้องระดับหรือเครื่องมือวัดระดับเทียบหลายจุดฐานรากทรุดตัวไม่เท่ากันหรือไม่
ติดตามรอยร้าวติดตั้งอุปกรณ์วัดรอยร้าว (Crack monitor) แล้ววัดซ้ำ 1–3 เดือนรอยยังเคลื่อนตัวหรือหยุดแล้ว
ทดสอบแบบไม่ทำลาย (NDT)Rebound Hammer, UPV, Cover Meter/GPR, Carbonation Test, Half-Cell Potentialคุณภาพคอนกรีต ความลึกรอย ตำแหน่งเหล็ก และความเสี่ยงสนิม
เจาะเก็บตัวอย่างเฉพาะจุดเจาะแกนคอนกรีต (Core test) เท่าที่จำเป็นกำลังอัดจริงของคอนกรีต
วิเคราะห์และออกรายงานคำนวณกำลังโครงสร้างเทียบน้ำหนักใช้งานความปลอดภัย และแนวทางซ่อมหรือเสริมกำลัง
ขั้นตอนการตรวจรอยร้าวโดยวิศวกรโครงสร้าง จำนวนจุดทดสอบขึ้นกับขนาดอาคารและวัตถุประสงค์
วิศวกรตรวจสภาพโครงสร้างบริเวณโคนเสาอย่างใกล้ชิด
การตรวจระยะใกล้บริเวณโคนเสาและรอยต่อกับผนัง เพื่อแยกรอยผิวปูนฉาบออกจากความเสียหายของเนื้อคอนกรีต (ภาพ: ชอร์ สตรัคเจอร์)

ตรวจรอยร้าวและตรวจสอบโครงสร้างเชิงลึก โดยวิศวกรโครงสร้าง

ชอร์ สตรัคเจอร์ ตรวจรอยร้าวด้วยการทดสอบแบบไม่ทำลาย วิเคราะห์สาเหตุ และออกแบบซ่อมแซมเสริมกำลัง พร้อมรายงานลงนามโดยสามัญวิศวกรโยธา · ดูบริการตรวจรอยร้าว · ขอใบเสนอราคา

ซ่อมรอยร้าวแบบไหน ให้ถูกกับสาเหตุ?

หลักสำคัญคือ แก้ที่สาเหตุก่อน แล้วค่อยซ่อมรอย ถ้าฐานรากยังทรุดหรือคานยังรับน้ำหนักเกิน การอุดรอยจะร้าวซ้ำในไม่ช้า

ปัญหาแนวทางซ่อมที่ใช้บ่อยเงื่อนไข
ลายงาบนผิวปูนฉาบอุดด้วยวัสดุยืดหยุ่น เช่น อะคริลิก แล้วทาสีกันซึมซ่อมได้ทันที
ร้าวตามรอยต่อผนังกับเสาสกัดร่อง ติดตาข่ายกันร้าวคร่อมรอยต่อ แล้วฉาบใหม่ซ่อมได้ทันที
รอยโครงสร้างที่หยุดเคลื่อนตัวแล้วฉีดอีพ็อกซี (Epoxy injection) อุดรอยและคืนความต่อเนื่องของคอนกรีตต้องยืนยันว่ารอยหยุดเคลื่อนตัว
เหล็กเป็นสนิม ปูนกะเทาะสกัดคอนกรีตเสื่อม ขัดสนิม เคลือบกันสนิม แล้วซ่อมด้วยปูนซ่อมแซมโครงสร้าง ตามแนวทาง EN 1504 และ ACI 562ถ้าเหล็กสูญเสียหน้าตัดมาก ต้องเสริมเหล็ก
โครงสร้างรับน้ำหนักไม่พอเสริมกำลังด้วยแผ่นคาร์บอนไฟเบอร์ (CFRP) เหล็กรูปพรรณ หรือหุ้มเพิ่มหน้าตัด (Jacketing)ต้องออกแบบและคำนวณโดยวิศวกร
ฐานรากทรุดตัวเสริมฐานรากหรือเสาเข็มเสริม (Underpinning)ต้องตรวจดินและฐานรากก่อน
แนวทางซ่อมรอยร้าวตามสาเหตุ วิธีและวัสดุจริงต้องเลือกตามผลตรวจของแต่ละอาคาร
งานเสริมกำลังคานคอนกรีตด้วยโครงเหล็กบริเวณจุดต่อคานกับเสา
ตัวอย่างงานเสริมกำลังคานคอนกรีตด้วยโครงเหล็กบริเวณจุดต่อคานกับเสา หลังวิศวกรประเมินแล้วว่ากำลังเดิมไม่พอ (ภาพ: ชอร์ สตรัคเจอร์)

✅ ซ่อมให้คุ้ม

ถ้าต้องซ่อมหลายจุด ให้วิศวกรประเมินทั้งอาคารครั้งเดียวแล้ววางลำดับงานซ่อม จะได้แก้ที่ต้นเหตุและไม่เสียค่าซ่อมซ้ำ

คำถามที่พบบ่อย

รอยร้าวกว้างเท่าไรถึงเรียกว่าอันตราย?

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้ทุกกรณี สำหรับผนังก่ออิฐ รอยกว้างเกิน 5 มม. หรือมีหลายรอยกว้างเกิน 3 มม. เริ่มกระทบการใช้งานตาม BRE Digest 251 ส่วนเสา คาน และพื้นคอนกรีตในที่ชื้น รอยกว้างเกินราว 0.3 มม. เสี่ยงต่อสนิมตาม ACI 224R แต่รอยเฉือนหรือรอยที่เสาต้องให้วิศวกรประเมินทุกกรณี

รอยร้าวแนวทแยงที่มุมหน้าต่างอันตรายไหม?

ถ้าเป็นรอยสั้นที่มุมช่องเปิดและไม่ขยายตัว มักเกิดจากแรงกระจุกที่มุมและไม่มีทับหลังหรือเสาเอ็น ความเสี่ยงต่ำ แต่ถ้ารอยยาวพาดผนัง มีหลายรอย หรือกว้างขึ้นเรื่อย ๆ อาจเป็นการทรุดตัวของฐานราก ควรให้วิศวกรตรวจ

คานมีรอยร้าวเส้นเล็กที่ท้องคาน อันตรายไหม?

รอยแนวดิ่งเส้นเล็กที่ท้องคานช่วงกลางอาจเกิดได้ในคานคอนกรีตเสริมเหล็กทั่วไป แต่ถ้ากว้างขึ้น มีหลายรอย คานแอ่น หรือเป็นรอยเฉียงใกล้หัวเสา ควรให้วิศวกรตรวจ เพราะอาจรับน้ำหนักเกินหรือรับแรงเฉือนไม่พอ

โป๊วสีปิดรอยร้าวเองได้ไหม?

ทำได้เฉพาะรอยผิวปูนฉาบที่ไม่ใช่ปัญหาโครงสร้าง ถ้าต้นเหตุคือการทรุดตัวหรือโครงสร้างรับน้ำหนักไม่พอ การโป๊วเป็นเพียงการปิดอาการ รอยจะกลับมาอีกและอาจปิดบังสัญญาณอันตราย ควรถ่ายรูปและบันทึกไว้ก่อนซ่อมทุกครั้ง

ส่วนต่อเติมร้าวแยกจากตัวบ้านเดิม เกิดจากอะไร?

ส่วนใหญ่เกิดจากส่วนต่อเติมใช้ฐานรากหรือเสาเข็มสั้นกว่าตัวบ้าน จึงทรุดตัวเร็วกว่า เมื่อโครงสร้างสองส่วนยึดติดกันจึงฉีกตามแนวรอยต่อ การต่อเติมที่ดีควรแยกโครงสร้างออกจากบ้านเดิมและเว้นรอยต่อให้ขยับได้ โดยให้วิศวกรคำนวณฐานรากให้เหมาะกับสภาพดิน

หลังแผ่นดินไหวควรตรวจอะไรบ้าง?

ให้ตรวจรอยร้าวใหม่ที่เสา คาน ผนังรอบบันได และรอยต่อระหว่างโครงสร้าง โดยเฉพาะรอยทแยงรูปกากบาทในผนังและรอยที่หัวเสาหรือโคนเสา ถ้าพบรอยที่โครงสร้างหลัก ควรงดใช้พื้นที่นั้นและให้วิศวกรตรวจก่อนใช้งานต่อ

ก่อนให้วิศวกรมาตรวจต้องเตรียมอะไร?

เตรียมรูปถ่ายรอยร้าว ตารางบันทึกความกว้างและความยาวตามวันที่ แบบอาคารเดิม (ถ้ามี) ประวัติการต่อเติมและการซ่อม และข้อมูลงานก่อสร้างข้างเคียง ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้วิศวกรประเมินขอบเขตงานและเสนอราคาได้แม่นขึ้น

แหล่งอ้างอิง

  • Building Research Establishment, BRE Digest 251: Assessment of damage in low-rise buildings — สรุปโดย BRE ที่ bregroup.com
  • American Concrete Institute, ACI 224R: Control of Cracking in Concrete Structures
  • American Concrete Institute, ACI 562: Assessment, Repair, and Rehabilitation of Existing Concrete Structures
  • EN 1504: Products and systems for the protection and repair of concrete structures

อ่านต่อ: อาคารไหนต้องตรวจสอบอาคาร? สรุปอาคาร 9 ประเภท · ติดโซลาร์เซลล์บนหลังคา ต้องขออนุญาตไหม? · หาวิศวกรเซ็นแบบ ต้องเช็คอะไรบ้าง?

ส่งรูปรอยร้าวให้วิศวกรดู

โทร 085-289-3434 หรือ แอด LINE ส่งรูปหน้างาน ที่ตั้ง และแบบเดิม (ถ้ามี) เพื่อให้วิศวกรประเมินขอบเขตงานและเสนอราคา หรือดูช่องทางทั้งหมดที่ หน้าติดต่อเรา

Picture of ทีมวิศวกร ชอร์ สตรัคเจอร์ แอนด์ เอ็นจิเนียริ่ง

ทีมวิศวกร ชอร์ สตรัคเจอร์ แอนด์ เอ็นจิเนียริ่ง

ทีมวิศวกรโครงสร้างนำโดยสามัญวิศวกรโยธาและผู้ตรวจสอบอาคารที่ขึ้นทะเบียนกับกรมโยธาธิการและผังเมือง ให้บริการตรวจสอบโครงสร้างเชิงลึก ตรวจสอบอาคาร รับรองโครงสร้างหลังคาสำหรับติดตั้งโซลาร์เซลล์ ออกแบบและเสริมกำลังโครงสร้าง ในกรุงเทพฯ และปริมณฑล ประสบการณ์มากกว่า 100 โครงการ

ปรึกษาวิศวกรโครงสร้างกับ ชอร์ สตรัคเจอร์

ตรวจสอบโครงสร้าง · รับรองหลังคาโซลาร์เซลล์ · เซ็นแบบต่อเติม โดยสามัญวิศวกรโยธา ส่งรูปหน้างานหรือแบบมาทาง LINE เพื่อประเมินเบื้องต้นได้