ช่วงหลังค่าไฟสูงขึ้น ทั้งบ้านและโรงงานหันมาติดโซลาร์เซลล์บนหลังคากันมาก คำถามที่วิศวกรโครงสร้างได้ยินบ่อยที่สุดคือ “ต้องขออนุญาตไหม” และ “ต้องมีวิศวกรรับรองโครงสร้างไหม” บทความนี้สรุปหลักเกณฑ์ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 72 (พ.ศ. 2568) วิธีคิดน้ำหนักต่อตารางเมตรพร้อมตัวอย่าง และจุดที่หลังคาเดิมมักไม่ผ่านเมื่อวิศวกรตรวจจริง
📌 สรุปใน 30 วินาที
- กฎกระทรวงฉบับที่ 72 (พ.ศ. 2568) ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 19 พฤศจิกายน 2568 แก้ไขเกณฑ์เดิมของกฎกระทรวงฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2528)
- แผงโซลาร์บนหลังคาที่ น้ำหนักรวมในบริเวณหนึ่งบริเวณใดไม่เกิน 20 กก./ตร.ม. ไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร
- ไม่มีเพดานพื้นที่ 160 ตร.ม. แบบเกณฑ์เดิมแล้ว
- ถ้าเกิน 20 กก./ตร.ม. ต้อง ขออนุญาตดัดแปลงอาคาร พร้อมแบบและรายการคำนวณที่วิศวกรโยธาลงนาม
- แม้ไม่ต้องขออนุญาต ควรให้วิศวกรตรวจหลังคาก่อนติดตั้ง เพราะกฎหมายไม่ได้รับประกันว่าหลังคาเดิมรับน้ำหนักและแรงลมได้
20 กก./ตร.ม.
เกณฑ์น้ำหนักที่ไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร
160 ตร.ม.
เพดานพื้นที่แบบเดิมที่ถูกยกเลิก
19 พ.ย. 68
วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
กฎกระทรวงฉบับที่ 72 (พ.ศ. 2568) เปลี่ยนอะไรจากเดิม?
กฎกระทรวงฉบับนี้ยกเลิกความใน (6) ของข้อ 1 แห่งกฎกระทรวงฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2528) ซึ่งเคยแก้ไขโดยกฎกระทรวงฉบับที่ 65 (พ.ศ. 2558) แล้วใช้ข้อความใหม่แทน สาระสำคัญคือเปลี่ยนจากการคุมทั้ง “พื้นที่” และ “น้ำหนัก” มาเป็นการคุม น้ำหนักต่อตารางเมตรเป็นหลัก
| หัวข้อ | เกณฑ์เดิม (ฉบับที่ 65 พ.ศ. 2558) | เกณฑ์ใหม่ (ฉบับที่ 72 พ.ศ. 2568) |
|---|---|---|
| พื้นที่ติดตั้ง | ไม่เกิน 160 ตร.ม. | ไม่กำหนดเพดานพื้นที่ในข้อนี้ |
| น้ำหนัก | น้ำหนักรวมไม่เกิน 20 กก./ตร.ม. | น้ำหนักรวม ในบริเวณหนึ่งบริเวณใด ไม่เกิน 20 กก./ตร.ม. |
| สถานะเมื่ออยู่ในเกณฑ์ | ไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร | ไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร |
| เงื่อนไขประกอบ | — | ต้องไม่ขัดกฎกระทรวงตามมาตรา 8 ข้อบัญญัติท้องถิ่นตามมาตรา 9 หรือ 10 และประกาศรัฐมนตรีตามมาตรา 13 หรือ 59 แห่ง พ.ร.บ.ควบคุมอาคาร |
“น้ำหนักรวมในบริเวณหนึ่งบริเวณใด” คิดอย่างไร?
คำนี้หมายความว่า ห้ามเฉลี่ยน้ำหนักทั้งหลังคา ต้องดูทุกบริเวณที่วางอุปกรณ์จริง ถ้าบางจุดมีราง ตัวยึด อินเวอร์เตอร์ ทางเดินบำรุงรักษา หรือแท่งคอนกรีตถ่วงน้ำหนักรวมกันหนาแน่น จุดนั้นต้องไม่เกิน 20 กก./ตร.ม. ด้วย ตัวอย่างการคิดแบบง่ายมีดังนี้
แผงขนาด 2.28 × 1.13 ม. ≈ 2.58 ตร.ม. หนัก 28.5 กก. → 28.5 ÷ 2.58 = 11.0 กก./ตร.ม.
รวมราง ตัวจับยึด และขายึด ≈ 2.0 กก./ตร.ม. → น้ำหนักรวม = 11.0 + 2.0 = 13.0 กก./ตร.ม. ≤ 20 ✓
ตัวเลขเป็นตัวอย่างประกอบความเข้าใจ ให้ใช้น้ำหนักจริงจากสเปกแผงและระบบยึดที่ติดตั้งระบบยึดลงแปบนหลังคาเมทัลชีททั่วไปจึงมักอยู่ในเกณฑ์ แต่ระบบวางบนหลังคาคอนกรีตที่ใช้แท่งคอนกรีตถ่วงน้ำหนักมักเกินได้ง่าย
ถ่วงด้วยแท่งคอนกรีต 2 ก้อน × 20 กก. ต่อแผง → 40 ÷ 2.58 = 15.5 กก./ตร.ม.
น้ำหนักรวม = 13.0 + 15.5 = 28.5 กก./ตร.ม. > 20 ✗ ต้องขออนุญาตดัดแปลงอาคาร
ระบบที่ยกโครงเหล็กสูงหรือวางอุปกรณ์รวมกันหนาแน่นก็มักเกินเกณฑ์เช่นกันถ้าไม่เกิน 20 กก./ตร.ม. ยังต้องให้วิศวกรตรวจไหม?
ในแง่การขออนุญาต ไม่ต้องยื่นขออนุญาตดัดแปลงอาคาร แต่ กฎหมายไม่ได้รับประกันว่าหลังคาของคุณรับน้ำหนักได้ เหตุผลทางวิศวกรรมมี 3 ข้อ
- หลังคาเดิมไม่ได้เผื่อน้ำหนักแผง หลังคาเหล็กทั่วไปออกแบบให้รับน้ำหนักวัสดุมุงและน้ำหนักบรรทุกจรของหลังคา 30 กก./ตร.ม. ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2527) แผงโซลาร์เพิ่มน้ำหนักคงที่อีกราว 12–15 กก./ตร.ม. ตลอดอายุใช้งาน 25 ปี
- แรงลมยกมักเป็นตัวกำหนด แผงทำให้หลังคารับแรงลมยกเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะที่ขอบและมุมหลังคา ถ้าจุดยึดหรือสกรูยึดแปไม่พอ แผงอาจหลุดเมื่อมีพายุ
- สภาพจริงของหลังคาเก่า แปเหล็กที่เป็นสนิม ความหนาลดลง หรือเคยแอ่นตัว จะรับน้ำหนักได้น้อยกว่าแบบเดิม
นอกจากนี้หลายโครงการยังต้องใช้รายงานรับรองโครงสร้างประกอบเอกสาร ตามที่ผู้ติดตั้ง ผู้ให้สินเชื่อ ผู้รับประกัน หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร้องขอ
ถ้าน้ำหนักเกิน 20 กก./ตร.ม. ต้องทำอย่างไร?
การติดตั้งถือเป็น การดัดแปลงอาคาร ต้องยื่นขออนุญาตกับเจ้าพนักงานท้องถิ่น เช่น สำนักงานเขต เทศบาล หรือ อบต. พร้อมแบบและรายการคำนวณโครงสร้างที่วิศวกรโยธาลงนามรับรอง ระบบที่มักเกินเกณฑ์ ได้แก่
- ระบบวางบนหลังคาคอนกรีตที่ใช้แท่งคอนกรีตถ่วงน้ำหนัก (Ballasted system)
- ระบบที่ต้องทำโครงเหล็กยกสูงหรือปรับมุมเอียงแผงมาก
- จุดที่วางแบตเตอรี่ อินเวอร์เตอร์ หรืออุปกรณ์หลายชิ้นรวมกัน
- หลังคาที่ต้องทำทางเดินบำรุงรักษาถาวร (Walkway) เพิ่ม
ถ้าคำนวณแล้วโครงสร้างเดิมรับไม่ไหว วิศวกรจะออกแบบเสริมกำลัง เช่น เพิ่มแปหรือเปลี่ยนขนาดแป เสริมโครงถัก หรือย้ายอุปกรณ์หนักไปวางบนโครงสร้างที่รับได้
วิศวกรโครงสร้างตรวจหลังคาอะไรบ้าง ก่อนติดโซลาร์?
- เก็บข้อมูล แบบหลังคาเดิม (ถ้ามี) สเปกแผงและระบบยึด และผังการวางแผงจากผู้ติดตั้ง
- สำรวจหน้างาน วัดขนาดและความหนาของแป จันทัน และโครงถัก ตรวจสนิม การแอ่นตัว และสภาพจุดต่อ
- คำนวณน้ำหนักและแรงลม ตามมาตรฐาน มยผ. 1311-50 โดยแยกโซนกลาง ขอบ และมุมหลังคา
- ตรวจสอบกำลัง ของแป โครงถัก จุดต่อ และการยึดของขายึดลงแป ทั้งแรงกดและแรงยก
- ออกแบบเสริมกำลัง ในจุดที่ไม่ผ่าน และกำหนดระยะห่างจุดยึดที่เหมาะสม
- ออกรายงานรับรอง พร้อมรายการคำนวณ ลงนามโดยวิศวกรโยธา
| จุดที่มักไม่ผ่าน | ผลกระทบ | แนวทางแก้ |
|---|---|---|
| แปเหล็กบาง สนิม หรือแอ่นตัวอยู่แล้ว | แอ่นเพิ่ม หลังคารั่ว หรือรับแรงยกไม่ได้ | เสริมแป เปลี่ยนแปบางช่วง หรือลดระยะห่างแป |
| ระยะห่างแปไม่ตรงกับระยะยึดรางที่ต้องการ | ยึดรางได้ไม่ครบจุด | เพิ่มแปหรือใช้รางและตัวยึดที่ออกแบบให้เหมาะ |
| ขายึดยึดเฉพาะแผ่นหลังคา ไม่ลงแป | แผงหลุดเมื่อลมแรง | ยึดลงแปตามการคำนวณ |
| โครงถักเดิมรับน้ำหนักเพิ่มไม่ไหว | โครงถักหรือจุดต่อเสียหาย | เสริมกำลังโครงถักและจุดต่อ |
| หลังคาคอนกรีตเก่ามีรอยร้าวหรือรั่วซึม | น้ำซึมเพิ่มหลังวางระบบ ซ่อมยาก | ซ่อมรอยร้าวและกันซึมก่อนติดตั้ง |
⚠️ แรงลมยกสำคัญไม่แพ้น้ำหนักแผง
หลังคาที่รับน้ำหนักแผงได้สบายอาจยังไม่ผ่านเรื่องแรงลมยก โดยเฉพาะแผงแถวริมหลังคาและบริเวณมุม ซึ่งแรงลมยกสูงกว่ากลางหลังคาชัดเจน ระยะห่างจุดยึดและจำนวนสกรูจึงต้องมาจากการคำนวณ ไม่ใช่ใช้ค่าเดียวกันทั้งหลังคา
ตรวจสอบและรับรองโครงสร้างหลังคาสำหรับติดตั้งโซลาร์เซลล์
ชอร์ สตรัคเจอร์ ตรวจหลังคาบ้าน อาคารพาณิชย์ และโรงงาน คำนวณน้ำหนักและแรงลม ออกแบบเสริมกำลัง และออกรายงานรับรองโดยสามัญวิศวกรโยธา · ดูบริการรับรองหลังคาโซลาร์ · ขอใบเสนอราคา
ข้อควรรู้อื่นนอกจากเรื่องโครงสร้าง
- ข้อบัญญัติท้องถิ่นบางพื้นที่อาจมีข้อกำหนดเพิ่ม ควรสอบถามเจ้าพนักงานท้องถิ่นก่อนติดตั้ง
- งานระบบไฟฟ้า เช่น แบบ Single Line Diagram ต้องให้วิศวกรไฟฟ้าลงนาม
- การขอขนานไฟกับการไฟฟ้านครหลวงหรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคมีขั้นตอนและเอกสารของตนเอง
- คณะรัฐมนตรีเห็นชอบร่างกฎกระทรวงให้แผงเซลล์แสงอาทิตย์ชนิดผลึกซิลิคอนต้องเป็นไปตามมาตรฐาน มอก. 61730 เล่ม 2–2567 (ข่าวเดือนกันยายน 2569) จะมีผลเมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษา ควรเลือกแผงที่ผ่านมาตรฐานไว้ก่อน
คำถามที่พบบ่อย
จะรู้ได้อย่างไรว่าระบบโซลาร์ของเราเกิน 20 กก./ตร.ม. หรือไม่?
รวมน้ำหนักแผง ราง ตัวยึด และอุปกรณ์ที่วางบนหลังคา แล้วคิดเป็นน้ำหนักต่อพื้นที่ในบริเวณที่วางจริง ไม่ใช่เฉลี่ยทั้งหลังคา ผู้ติดตั้งควรมีข้อมูลน้ำหนักจากสเปกสินค้า และวิศวกรช่วยตรวจทานได้
กฎใหม่ยังจำกัดพื้นที่ติดตั้ง 160 ตารางเมตรไหม?
ไม่ เกณฑ์ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 72 (พ.ศ. 2568) ใช้น้ำหนักต่อตารางเมตรเป็นหลัก แต่ควรตรวจสอบข้อบัญญัติท้องถิ่นเพิ่มเติม
ติดโซลาร์บนหลังคาโรงงานหรือคลังสินค้าขนาดใหญ่ต้องขออนุญาตไหม?
ถ้าน้ำหนักรวมในทุกบริเวณไม่เกิน 20 กก./ตร.ม. ไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคารตามกฎกระทรวงฉบับนี้ ไม่ว่าหลังคาจะใหญ่แค่ไหน แต่หลังคาขนาดใหญ่มักมีแรงลมที่ขอบและมุมสูง และโครงสร้างเดิมอาจไม่ได้เผื่อน้ำหนักเพิ่ม ควรให้วิศวกรตรวจก่อน
หลังคาเมทัลชีทอายุ 15–20 ปี ติดโซลาร์ได้ไหม?
ได้ถ้าโครงหลังคายังแข็งแรงพอ วิศวกรจะตรวจสนิมและความหนาของแป จุดต่อ และสภาพแผ่นหลังคา ถ้าแผ่นหลังคาใกล้หมดอายุ ควรเปลี่ยนก่อนติดแผง เพราะการรื้อแผงเพื่อเปลี่ยนหลังคาภายหลังมีค่าใช้จ่ายสูง
ใครรับรองโครงสร้างหลังคาสำหรับติดโซลาร์ได้?
วิศวกรโยธาที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมในระดับที่ครอบคลุมขนาดอาคาร ส่วนแบบระบบไฟฟ้าเป็นหน้าที่ของวิศวกรไฟฟ้า
ต้องใช้วิศวกรไฟฟ้าด้วยไหม?
ต้องใช้สำหรับงานระบบไฟฟ้า เช่น แบบ Single Line Diagram และเอกสารขอขนานไฟ ส่วนความแข็งแรงของหลังคาเป็นหน้าที่ของวิศวกรโยธา งานส่วนใหญ่จึงต้องมีทั้งสองสาขา
แหล่งอ้างอิง
- กฎกระทรวง ฉบับที่ 72 (พ.ศ. 2568) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนที่ 76 ก (19 พฤศจิกายน 2568): ดาวน์โหลด PDF
- กฎกระทรวง ฉบับที่ 65 (พ.ศ. 2558) และฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2528) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
- กฎกระทรวง ฉบับที่ 6 (พ.ศ. 2527) ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 (หน่วยน้ำหนักบรรทุกจรของหลังคา)
- มยผ. 1311-50 มาตรฐานการคำนวณแรงลมและการตอบสนองของอาคาร กรมโยธาธิการและผังเมือง: dpt.go.th
หมายเหตุ: บทความนี้สรุปเพื่อเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย โปรดตรวจสอบรายละเอียดจากกฎกระทรวงฉบับเต็มในราชกิจจานุเบกษาหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
อ่านต่อ: รอยร้าวแบบไหนอันตราย? · อาคารไหนต้องตรวจสอบอาคาร? · หาวิศวกรเซ็นแบบ ต้องเช็คอะไรบ้าง?
ให้วิศวกรตรวจหลังคาก่อนติดโซลาร์
โทร 085-289-3434 หรือ แอด LINE ส่งรูปหลังคา สเปกแผง และผังการวางแผง (ถ้ามี) เพื่อให้วิศวกรประเมินขอบเขตงานและเสนอราคา หรือดูช่องทางทั้งหมดที่ หน้าติดต่อเรา
